afdeling Amersfoort en omgeving.

Inventarisatieonderzoek Muurvarens en Zaadplanten Wijk Vathorst – Deelgebied De Laak – Amersfoort


In 2004 werd begonnen met de bouw van de nieuwe stadwijk “De Laak” in de gemeente Amersfoort.  Kenmerkend voor de wijk zijn de vele grachtjes, bruggen en grachtenhuizen.

Bij het ontwerp van de kademuren is er bewust gekozen voor een constructie en een kalkrijke mortelsamenstelling die kansen zou bieden aan een muurplantenvergetatie. De uitvoering van de bouw geschiedde in drie fases. Met de tweede fase werd in 2006 gestart.


In het voorjaar van 2014 heeft de gemeente Amersfoort aan de werkgroep Wilde Planten van de KNNV, Amersfoort e.o. gevraagd een onderzoek te doen naar de begroeiing van de kademuren van de eerste bouwfase. Bij een eerste vluchtige verkenning bleek dat er tien jaar na de start van de bouw al sprake was van de aanwezigheid van varens. Dat mag zeer verrassend worden genoemd. Specifieke muurplanten, waaronder varens, worden meestal aangetroffen op verweerde muren.


In juni 2014 werd door varenspecialist Harry Roskam, de stadsecoloog van Amersfoort, Renée van Assema en enige leden van de plantenwerkgroep van de KNNV Amersfoort een vaartocht gemaakt door de grachten van de eerste bouwfase in De Laak. Daarbij werden veel varens aangetroffen. Opmerkelijk was ook het aantal varen soorten. Geschubde mannetjes varen, Stijve naaldvaren, Zwartsteel en Smalle ijzervaren waren niet eerder op grachtenmuren in Amersfoort gevonden. Alle varens bleken te groeien in een diepe groef tussen de kademuren en de dekstenen aan de bovenzijde.


Vanaf juli 2014 werd het onderzoek uitgebreid naar de kademuren van de bouwfases twee en drie. Daar bleek niet één varen aanwezig te zijn terwijl de constructie van de kademuren exact gelijk was aan de muren uit bouwfase 1. Dat riep veel vragen op. In het vervolgonderzoek, in de tweede helft van 2014 en de eerste helft van 2015, werd kritisch gekeken naar de constructie van de kademuren, de wijze van bevestiging van de dekstenen, de mortelsamenstelling en de aansluiting van de kademuren en dekstenen aan de omgeving.


Uit het rapport blijkt dat vrijwel zeker een directe aansluiting van de dekstenen van de kademuren aan de bestrating, open voegen en de mortelsamenstelling een belangrijke rol spelen. Het feit dat in bouwfase 2 en 3 geen varens voorkomen kan vrijwel zeker verklaard worden uit het feit dat daar de kademuren niet rechtstreeks aansluiten op de bestrating maar op een groen talud. Er is in bouwfase 2 één straat waar de kademuur wel aansluit op de bestrating en daar werden inderdaad varens aangetroffen.


Het eindrapport werd in december 2015 gepubliceerd.


Klik op de groene balk hier onder voor het rapport.

lees verslag Muurvarens Vathorst - De Laak Amersfoort - 2015 of bewaar het op je computer